Ο ΟΚΑΝΑ, ως εποπτευόμενο και χρηματοδοτούμενο από το Υπουργείο Υγείας ΝΠΙΔ, σχεδιάζει και εφαρμόζει πολιτικές, που στοχεύουν στη συνολική αντιμετώπιση του προβλήματος της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών σε επίπεδο πρόληψης, θεραπείας και κοινωνικής επανένταξης.

Στην προσπάθεια αυτή η στήριξη του Υπουργείου Υγείας είναι απαραίτητη, όχι μόνο γιατί το τελευταίο είναι το καθ’ ύλην αρμόδιο για την αντιμετώπιση και επίλυση θεμάτων δημόσιας υγείας, όπως αυτό, αλλά και γιατί η διαχείριση πολυπαραγοντικών φαινομένων απαιτεί ισχυρά δίκτυα συνεργασίας με ξεκάθαρους και κοινούς στόχους.

Πρόληψη

Με προτεραιότητα στην Πρόληψη, τα Κέντρα Προαγωγής Ψυχικής Υγείας και Πρόληψης των Εξαρτήσεων, όπως θα μετονομαστούν, ιδρύονται από τον ΟΚΑΝΑ σε συνεργασία με την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Στόχος είναι η πλήρης γεωγραφική κάλυψη με ένα τουλάχιστον Κέντρο ανά Νομό. Μέχρι σήμερα έχουν καλυφθεί οι 49 από τους 51 Νομούς της χώρας. Στους Νομούς Δράμας και Λασιθίου, που δεν έχουν ακόμη Κέντρο Πρόληψης, έχουν ήδη δρομολογηθεί οι απαιτούμενες ενέργειες για την ίδρυσή τους, που θα οδηγήσει τη γεωγραφική κάλυψη στο 100%.

Με τον ειδικό κωδικό, που δημιουργήθηκε από το ΥΥΚΑ στα τέλη του 2009, από το 2010 και εξής το 50% της χρηματοδότησης των Κέντρων, που διατίθεται από τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Υγείας, αφορά αποκλειστικά τα Κέντρα Πρόληψης. Το υπόλοιπο 50% της χρηματοδότησης καλύπτεται, με βάση την ανανεωμένη Προγραμματική Σύμβαση 2009-2013 μεταξύ Υπουργείου Εσωτερικών, Υπουργείου Υγείας, ΟΚΑΝΑ, ΚΕΔΚΕ και ΕΕΤΑ, από το Υπουργείο Εσωτερικών. Ο ΟΚΑΝΑ έχει ήδη καλύψει τις οφειλές προς τα Κέντρα για τα έτη 2007, 2008 και 2009 και έχει καταβάλει συνολικά 11.345.000 ευρώ, ενώ έχει ήδη προκαταβάλει ποσό έναντι ύψους 2.095.000 ευρώ για το έτος 2010. Άμεσα ο ΟΚΑΝΑ πρόκειται να ιδρύσει Κέντρο Εκπαίδευσης για κάλυψη αναγκών εκπαίδευσης και επιμόρφωσης καθώς και έρευνας και αξιολόγησης στον τομέα αυτό.

Σε ό,τι αφορά το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των Κέντρων, ήδη από 1/10/2010 εγκρίθηκε και ισχύει ενιαίο μισθολόγιο για τα στελέχη των Κέντρων, ενώ διαμορφώνονται και οι επιμέρους θεσμικές προβλέψεις, που θα κατοχυρώσουν και θα διευκολύνουν τη λειτουργία των Κέντρων ενόψει της εφαρμογής του «Καλλικράτη».

Θεραπεία

Ο ΟΚΑΝΑ διαθέτει 25 Μονάδες Υποκατάστασης σε όλη την Ελλάδα, από τις οποίες 7 βρίσκονται στην Αθήνα, 5 στη Θεσσαλονίκη και 13 στην υπόλοιπη χώρα.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, το σύνολο των θεραπευομένων στο πρόγραμμα υποκατάστασης σε όλη την Ελλάδα ήταν τον Αύγουστο του 2010, 5.000 άτομα. Από αυτά τα 2.200 άτομα βρίσκονται σε Μονάδες της Αττικής και τα 1.185 σε Μονάδες της Θεσσαλονίκης.

Στον προγραμματισμό του ΟΚΑΝΑ είναι η δημιουργία 17 νέων Μονάδων, 4 στην Αττική (1 στο Περιστέρι, 1 στο ΚΑΤ, 1 στο ΕΛΠΙΣ και 1 μάλλον στο νοσοκομείο Νίκαιας), 2 στη Θεσσαλονίκη και από μία (1) σε Κομοτηνή, Δράμα, Σέρρες, Βέροια, Καστοριά, Κοζάνη, Ιωάννινα, Μυτιλήνη, Τρίπολη, Καλαμάτα και Ρέθυμνο.

Τα κέντρα αυτά θα είναι μέσα στους χώρους των νοσοκομείων, αφού όπως είπε ο υπουργός εκεί είναι η θέση τους, με λιτές λυόμενες κατασκευές που δεν θα κοστίζουν τίποτα αφού είναι ήδη έτοιμες και αχρησιμοποίητες από τα σχολεία για τα οποία προορίζονταν.

Κάθε τέτοιο κέντρο για να λειτουργήσει χρειάζεται 1 ψυχίατρο, 1 παθολόγο, 4 νοσηλευτές, 1 κοινωνικό λειτουργό, γραμματειακή υποστήριξη, καθαριστές και ασφάλεια. Η κυρία Μαλλιώρη είπε ότι για το προσωπικό έχουν γίνει ήδη οι απαραίτητες ενέργειες αλλά ευελπιστεί να βοηθήσουν και οι μετατάξεις.

Λίστα αναμονής

Από το 1996 - που λειτούργησαν οι πρώτες Μονάδες Υποκατάστασης - μέχρι σήμερα, ο πληθυσμός των αιτούμενων θεραπεία αυξήθηκε με ρυθμό γρηγορότερο από την αντίστοιχη αύξηση των θέσεων θεραπείας στο πρόγραμμα υποκατάστασης, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα το σχηματισμό μακράς λίστας αναμονής. Το Σεπτέμβριο 2010, βρίσκονταν στη λίστα αναμονής 5.232 άτομα σε όλη την Ελλάδα. Η υψηλότερη συγκέντρωση της λίστας αφορά την Αττική, όπου αναμένουν ένταξη 3.530 άτομα και ακολουθεί η Θεσσαλονίκη με 876 άτομα. Γι’ αυτό εξάλλου, σύμφωνα με τον προγραμματισμό του ΟΚΑΝΑ, πρόκειται να δημιουργηθούν 4 νέες Μονάδες στην Αττική και δύο στη Θεσσαλονίκη.

Με τη δημιουργία νέων θέσεων θεραπείας και την απορρόφηση ενός σημαντικού τμήματος της λίστας αναμονής, εκτιμούμε ότι θα περιοριστεί και το πρόβλημα της κοινωνικής όχλησης, για το οποίο έχει αναπτυχθεί έντονος δημόσιος διάλογος το τελευταίο διάστημα.

Το πρόβλημα στο κέντρο της Αθήνας

Όπως τόνισε και ο υπουργός οι πολίτες που ζουν ή εργάζονται στο κέντρο έχουν σημαντικό πρόβλημα από τους ανθρώπους που έχουν πρόβλημα υγείας και έτσι πρέπει να το αντιμετωπίζουμε.
Η έρευνα “streetwork” που έγινε στους δρόμους από τον ΟΚΑΝΑ το Σεπτέμβριο του 2010 «Εξαρτημένα Άτομα και Ιστορικό Κέντρο» ) δείχνει ότι μεγάλα ποσοστά συγκέντρωσης χρηστών (85%) είναι σε 11 σημεία του κέντρου της πόλης, ενώ μόλις το 15%, 40 δηλ. άτομα σε σύνολο 275 ερωτώμενων, είναι ενταγμένοι σε θεραπευτικά προγράμματα, 23 από αυτά σε πρόγραμμα του ΟΚΑΝΑ και 17 σε άλλα.

Για το λόγο αυτό πρέπει να ανοίξουν οι νέες μονάδες ώστε να αποσυμφορηθεί το κέντρο αλλά και οι περιοχές που έχουν μεγάλο πρόβλημα.

Τα ευρήματα της έρευνας του ΟΚΑΝΑ αναλυτικά έδειξαν ότι:

• Το 78% (214 από τους 275) των τοξικοεξαρτημένων ήταν άνδρες. Η μέση ηλικία τους ήταν τα 33,7 έτη.

• Το 85% των χρηστών (235) που συναθροίζονται στις περιοχές του Κέντρου δεν είναι ενταγμένοι σε κανένα θεραπευτικό πρόγραμμα Από τους 40 εξαρτημένους που δηλώνουν ότι βρίσκονται σήμερα σε πρόγραμμα θεραπείας, οι 23 (57,5%) είναι στο Πρόγραμμα Υποκατάστασης, οι 8 στο 18άνω (20%), οι 7 στο ΚΕΘΕΑ (17,5%) και 2 σε ιδιωτικά προγράμματα (5%). Ουσιαστικά μόνο το 8% όσων συναθροίζονται σε περιοχές του κέντρου είναι θεραπευόμενοι σε πρόγραμμα υποκατάστασης.

• Από τους 235 χρήστες που δεν είναι ενταγμένοι σε κέντρο θεραπείας σήμερα, οι 142 (60%) ανέφεραν ότι έχουν στο παρελθόν κάνει προσπάθεια απεξάρτησης σε κάποιο θεραπευτικό πρόγραμμα: 75 ανέφεραν πρόγραμμα του ΚΕΘΕΑ (32%), 61 το 18 ΑΝΩ (26%), 35 πρόγραμμα του ΟΚΑΝΑ (22%) 32 ιδιωτικά προγράμματα (13%) ενώ κάποιο άλλο από τα παραπάνω προγράμματα ανέφεραν 18 άτομα (7%). (Σημειώνεται ότι υπάρχουν άτομα που έχουν κάνει πάνω από μία φορά θεραπεία και σε περισσότερους από έναν φορείς)

• Συνολικά 113 άτομα δήλωσαν ότι έχουν υποβάλει αίτηση προκειμένου να εισαχθούν σε θεραπευτικό πρόγραμμα: στον ΟΚΑΝΑ 95 (84%), στο ΚΕΘΕΑ 12 (11%), στο 18 ΑΝΩ 4 (3%), σε ιδιωτικά και ‘άλλα’ προγράμματα 2 (2%). 34 άτομα από τα 113 (30%) δεν έχουν λάβει ποτέ θεραπεία.

Η συνάντηση έκλεισε με το υπουργό να τονίζει γι αμια ακόμη φορά την ευαισθησία της κυβέρνησης γι ατο σοβαρό θέμα των ναρκωτικών που στερεί τη ζωή από νέα παιδιά και γι ατα σοβαρά προβλήματ απου αντιμετωπίζουν οι οικογένειες τους καθώς και για το στόχο όλων να σβήσουν από το χάρτη τη ςχώρας αυτό το πρόβλημα.